Medicinska istraživanja

HIPERTERMIČKA INTRATORAKALNA HEMIOTERAPIJA (HITHOC) - ISKUSTVO TERCIJARNOG ONKOLOŠKOG CENTRA

Dejan Stojiljkovic — 2025-11-28

Uvod: Ova studija ima za cilj da predstavi naše iskustvo sa hipertermičkom intratorakalnom hemioterapijom (HITHOC) - procedurom u oblasti multimodalnog lečenja heterogenih, potencijalno resektabilnih, hemiosenzitivnih pleuralnih maligniteta, primarnih i sekundarnih, ograničenih na jednu polovinu grudne duplje.

Metode: Istraživanjem su obuhvaćeni svi pacijenti lečeni hipertermičkom intratorakalnom hemioterapijom (HITHOC) uz citoreduktivni hirurški tretman (CRH) u Institutu za onkologiju i radiologiju Srbije, u periodu od januara 2018. do decembra 2024. godine. Indikacije su bile: resektabilni hemiosenzitivni primarni ili rezidualni/rekurentni torakalni maligniteti ograničeni na jednu polovinu grudne duplje, kao i različite metastatske bolesti sa istim ograničenjem kod kojih je postignuta lokalna kontrola bolesti. Kod svih pacijenata HITHOC je izvođen perfuzijom cisplatinom tokom 90 minuta (100 mg/m² cisplatin u 1000 ml 5%-glukoze, postepeno zagrevana do 42 °C).

Rezultati: Studijom je prikazano 11 pacijenata, prosečnog uzrasta 48,27 ± 18,37 godina. Najčešća patologija tumora je timom, praćena pleuralnim primarnim malignitetima. Ostalu patologiju činili su karcinom jajnika, Ewing-ov sarkom, alveolarni rabdomiosarkom i karcinom pluća. Prosečno vreme praćenja pacijenata nakon procedure je 41,73 (medijana 35; opseg: 2-72) meseci. Ukupna stopa preživljavanja je 64%.

Zaključak: HITHOC procedura se može smatrati bezbednom i efikasnom metodom lečenja kod dobro odabranih pacijenata. Pokazuje korist ne samo za trenutne indikacije, već potencijalno i za druge hemiosenzitivne, ograničene pleuralne malignitete, kako primarne tako i metastatske.

SKAFOCEFALIJA: RETROSPEKTIVNA ANALIZA TERAPIJSKIH PRISTUPA I DUGOROČNOG PRAĆENJA

Mirko Micovic — 2025-09-01

Uvod

Skafocefalija, najčešći oblik kraniosinostoze, uzrokovana je prevremenim srastanjem sagitalne suture, što dovodi do elongiranog oblika lobanje i ograničenja njenog rasta.

Metod

Ova retrospektivna studija obuhvatila je sve uzastopne pacijente sa sagitalnom sinostozom koji su operisani na Klinici za neurohirurgiju, UCCS, u periodu od 20 godina. Detaljni podaci o pacijentima prikupljeni su iz medicinske dokumentacije i neuroradiološke dijagnostike. Period praćenja pacijenata kretao se od 6 do 20 godina. Prikupljeni podaci su detaljno statistički analizirani.

Rezultati

Operisano je 93 dece sa jasnom prevalencom muškog pola. Kod većine dece nije bilo perinatalnih komplikacija, a kod većina majki nije bilo hroničnih bolesti. Korišćene su tri vrste hirurškog lečenja, gotovo ravnomerno raspoređene. Prosečan gubitak krvi tokom operacije varirao je između tri hirurške tehnike, sa najmanjim gubitkom krvi kod TSEO tehnike. Uspešno lečenje zabeleženo je kod samo 57,1% pacijenata koji su podvrgnuti strip-suturektomiji, kod 96,6% pacijenata tretiranih π procedurom i kod svih pacijenata tretiranih TSEO tehnikom. Statistička analiza je pokazala značajno viši stepen uspeha TSEO i π procedura u poređenju sa strip-suturektomijom. Kranijalni indeks ostao je u opsegu dolihocefalije kod 6/28 dece tretirane isključivo strip-suturektomijom, dok je kod svih slučajeva tretiranih TSEO i π procedurom kranijalni indeks normalizovan. Većina operisane dece nije imala komplikacije.

Zaključak

Uspešno lečenje skafocefalije zahteva specifičan pristup za svaki slučaj koji prevazilazi samo poznavanje hirurške procedure. Ova serija pacijenata ističe potrebu za individualizovanim planom lečenja i multidisciplinarnim pristupom celokupnog hirurškog procesa.

DEJSTVA ANTAGONISTA NMDA RECEPTORA NA AKUTNI POSTOPERATIVNI BOL

Maja Z Stojanovic — 2025-08-25

Uvod/Cilj istraživanja: Bol predstavlja multifaktorijalni proces sa štetnim efektima na ceo organizam. Randomizovana, otvorena pilot studija istražuje efekat preventivne kombinovane primene ketamina i magnezijum-sulfata na intenzitet postoperativnog bola nakon laparoskopske resekcije tumora debelog creva.

Metod rada: Šezdeset pacijenata je randomizirano u ketamin-magnezijumsku (KM) i kontrolnu (C) grupu. Nakon uvoda u anesteziju, pacijentima KM grupe primenjena je i.v. bolus doza od 0,5 mg/kg ketamina, nakon čega sledi kontinuirana infuzija od 0,6 mg/kg/h koja traje do kraja operacije. Nakon bolus doze ketamina, takođe su dobijali magnezijum-sulfat 20 mg/kg u intravenskoj infuziji (5-10 minuta). Grupa C primila je samo infuziju 0,9% NaCl. Nakon buđenja (0h), intenzitet bola je poređen (0- 46h) između dve grupe.

Rezultati: Mann-Whitney test je pokazao značajno (p<0,05) niže rezultate vizuelno analogne skale (VAS) u KM grupi 0, 1, 2, 10, 22 i 30 sati nakon operacije, i bez statističke značajnosti (p>0,05) za VAS rezultate nakon 6, 14, 18, 38 i 46 sati, u odnosu na C grupu. Ketamin i magnezijum-sulfat su značajno (p<0,05) smanjili postoperativnu potrošnju analgetika, povećali nivo sedacije u 0h postoperativno i povećali ukupno zadovoljstvo pacijenata tretmanom.

Zaključak: Preventivna primena kombinacije ketamina i magnezijum-sulfata ima povoljno dejstvo na postoperativni bol posle laparoskopske resekcije tumora debelog creva.

PROGNOSTIČKI ZNAČAJ INDEKSIRANOG UDARNOG VOLUMENA KOD ASIMPTOMATSKIH PACIJENATA SA UMERENOM DO TESNOM AORTNOM STENOZOM I OČUVANOM EJEKCIONOM FRAKCIJOM LEVE KOMORE

Srdjan Aleksandric — 2025-12-05

Uvod i cilj: Da li i kad intervenisati kod asimptomatskih pacijenata sa umerenom do tesnom aortnom stenozom (AS) i očuvanom ejekcionom frakcijom leve komore (EFLK) još nije definitivno utvrđeno. Kod pacijenata sa aortnom stenozom nizak protok preko aortne valvule se definiše kao indeksiran udarni volumen (UVi) ≤35ml/m2. Cilj našeg rada je bio da utvrdimo odnos između UVi i ukupnog mortaliteta, kao i prognostički značaj sniženog UVi kod asimptomatskih pacijenata sa umerenom do tesnom AS, visokim srednjim gradijentom (P_srednje) preko aortne valvule i očuvanom EFLK.

Metode: U studiju je uključeno 121 asimptomatskih bolesnika (69 muškaraca, srednje životne dobi 66±11 godina) sa umerenom do tesnom AS (površina aortnog ušća ≤1,5cm2), visokim P_srednje preko aortnog zaliska (≥40mmHg) i očuvanom EFLK (>50%). Medijana perioda praćenja pacijenata je iznosila 38 meseci (IQR 35-42 meseca).

Rezultati: Tokom perioda praćenja umrlo je deset pacijenata (8%). Ukupna smrtnost je bila značajno veća u grupi AS-bolesnika sa UVi ≤35ml/m² u odnosu na grupu AS-pacijenata sa UVi >35ml/m²(15% vs. 4%, p<0,045). Kumulativna incidenca ukupnog mortaliteta je bila značajno veća u grupi AS-bolesnika sa UVi ≤35ml/m² u odnosu na grupu AS-pacijenata sa UVi >35ml/m²(log-rank p-value 0,035). Nakon prilagođavanja sa svim značajnim prediktorima mortaliteta, UVi se pokazao kao najznačajniji prediktor ukupnog mortaliteta u srednjeročnom periodu praćenja (adjusted-HR: 0,870; 95%CI: 0,801–0,945; p=0,001).

Zaključak: UVi je značajan prediktor ukupnog mortaliteta kod asimptomatskih bolesnika sa umerenom do tesnom AS, visokim srednjim gradijentom preko aortnog zaliska i očuvanom EFLK.

NEURORAZVOJNI POREMEĆAJI KOD DECE SA 22q11.2 DELECIJSKIM SINDROMOM I PREPORUKE ZA PEDIJATRIJSKO PRAĆENJE

Goran Cuturilo — 2025-08-25

Neurorazvojni poremećaji predstavljaju najčešće hronične dijagnoze u primarnoj pedijatrijskoj zaštiti, sa sve većom učestalošću i značajnim uticajem na kognitivno, motoričko i socijalno funkcionisanje. Sindrom delecije 22q11.2 (22q11.2 DS) — najčešći mikrodelecijski sindrom kod ljudi — karakteriše širok spektar somatskih i neurorazvojnih abnormalnosti. Gotovo svi pojedinci sa 22q11.2 DS pokazuju neurorazvojne poteškoće, uključujući kašnjenje u razvoju motorike i govora, kognitivna oštećenja i probleme u komunikaciji i ponašanju. Ovaj poremećaj pogađa otprilike jedno od 2.500 novorođenčadi i povezan je i sa urođenim srčanim manama, anomalijama nepca, hipokalcemijom i imunodeficijencijom.Neurorazvojne manifestacije najčešće počinju u ranom detinjstvu kašnjenjem u razvoju motorike i govora, a nastavljaju se u školskom uzrastu kroz poteškoće u učenju, pažnji i socijalnim interakcijama. Intelektualne teškoće su česte, sa distribucijom učestalosti pomerenom ka nižim vrednostima koeficijenta inteligencije. Deca često pokazuju razliku između verbalnog i neverbalnog skora i mogu imati dodatni kognitivni pad tokom adolescencije ili odraslog doba. Više od 40% pacijenata ispunjava kriterijume za poremećaj iz spektra autizma, poremećaj pažnje/hiperaktivnosti, ili oba. Takođe imaju povećan rizik od psihijatrijskih stanja kao što su anksioznost, depresija i šizofrenija. Pedijatri, kao lekari primarne zdravstvene zaštite, imaju ključnu ulogu u ranom prepoznavanju i dugoročnom praćenju. Preporuke za praćenje uključuju rutinske razvojne procene, rane razvojne intervencije (npr. govornu i radnu terapiju) i redovno procenjivanje koeficijenta inteligencije i adaptivnog funkcionisanja, naročito tokom prelaznih obrazovnih perioda. Rana dijagnoza i individualizovani, multidisciplinarni pristupi su od suštinskog značaja za unapređenje razvojnih ishoda i kvaliteta života dece i odraslih sa 22q11.2 DS.

EPIDEMIOLOGIJA ISHEMIJSKIH BOLESTI SRCA

Isidora Vujcic — 2025-09-01

Ishemijska ili koronarna bolest srca (IBS) je vodeći uzrok smrti i nesposobnosti na globalnom nivou. Cilj ovog preglednog rada je da pruži uvid u epidemiologiju IBS sa fokusom na distribuciju, faktore rizika i prevenciju.

Pretraga literature je sprovedena korišćenjem PubMed, Scopus i Google Scholar baza podataka kako bi se identifikovale relevantne studije objavljene u poslednjih deset godina.

U 2019. godini od IBS bolovalo je 197.2 miliona ljudi, uzrokovale su 9,1 miliona smrtnih ishoda i 182,0 miliona DALY-ja (engl. disability-adjusted life years). Iako su standardizovane stope mortaliteta, DALY-ja i prevalencije od IBS u svetu opale, broj registrovanih slučajeva i dalje raste. Najviša prevalencija IBS se beleži u Srednjoj i Istočnoj Evropi i Centralnoj Aziji, a najniža u Južnoj Aziji.

Faktori rizika za IBS se mogu podeliti na promenljive i nepromenljive. Glavni nezavisni faktori rizika kao što su pušenje, hipertenzija, dislipidemija, dijabetes, starost uzročno su nezavisno povezani sa nastankom oboljenja. Sredinski faktori (aerozagađenje, buka, klimatske promene) dodatno povećavaju rizik od IBS-a. Novonastali koncept eksposoma ukazuje da je za nastanak IBS važna kumulativna izloženost i zajednički uticaj svih faktora rizika u životnoj sredini.

Nastanak IBS se može sprečiti primordijalnim (mere usmerane prema socijalnim determinantama zdravlja kao što su: urbanizacija, siromaštvo, pismenost, uslovi života i rada) i primarnim merama prevencije (modifikacija faktora rizika promenom načina života, medikamentozna terapija).

IBS predstavljaju sve veći globalni zdravstveni problem, pogotovo u nerazvijenim zemljama, što je posledica starenja populacije, ograničenog pristupa zdravstvenoj zaštiti i prisustva brojnih faktora rizika što zahteva adekvatnu prevenciju i lečenje.

HIRURŠKI ZNAČAJ ANATOMSKIH VARIJACIJA PARATIREOIDNIH ŽLEZDA

Ljiljana Milic — 2025-11-07

Solidno razumevanje hirurške anatomije paratiroidnih žlezda zasniva se na temeljnom poznavanju njihovog embrionalnog razvoja. Anatomske varijacije u broju, morfologiji, vaskularizaciji i lokalizaciji paratiroidnih žlezda predstavljaju izazov tokom hirurške eksploracije vrata, kako u lečenju hiperparatiroidizma (HPT), tako i u hirurgiji štitne žlezde. Kod oko 2,3% pacijenata koji se podvrgavaju tiroidektomiji, dolazi do incidentne paratiroidektomije. Cilj našeg pregleda je da istaknemo učestalost anatomskih varijacija u lokalizaciji, broju, morfologiji i vaskularizaciji paratiroidnih žlezda, kao i značaj ovih anatomskih varijacija u hirurškom lečenju funkcionalnih poremećaja paratiroidnih žlezda. Dobro poznavanje embriološkog razvoja i anatomije vrata je od suštinskog značaja u hirurgiji paratiroidnih žlezda. Savremene dijagnostičke metode snimanja koje se koriste u hirurgiji paratiroidnih žlezda nemaju tako visoku osetljivost i specifičnost kao u drugim hirurškim oblastima i značajno povećavaju troškove lečenja. Uspeh hirurškog lečenja u velikoj meri zavisi od znanja i iskustva hirurga.

Ako se paratiroidne žlezde ne pronađu na svojim uobičajenim lokacijama, mora se izvršiti opsežna bilateralna eksploracija vrata. U međuvremenu, paratiroidni adenomi koji se nalaze u medijastinumu ispod aortnog luka zahtevaju specijalizovan dijagnostički i hirurški pristup. Merenje intraoperativnog nivoa PTH (ioPTH) povećava stopu uspeha hirurških intervencija.

PRIKAZ SLUČAJA TEŠKE KONGENITALNE INFEKCIJE CITOMEGALOVIRUSOM: PREVENCIJA I MOGUĆNOSTI LEČENJA

Jelica Uljarevic — 2025-12-31

Uvod: Humani citomegalovirus (CMV) je vodeći uzrok kongenitalnih infekcija širom sveta. Može dovesti do ozbiljnih kliničkih manifestacija koje vode trajnom invaliditetu inficirane dece. Za razliku od drugih izazivača kongenitalnih infekcija, fetalna CMV infekcija može biti posledica primarne infekcije u trudnoći, ali i reinfekcije.

Prikaz pacijenta: Predstavljamo slučaj kongenitalne CMV infekcije koja je ustanovljena u trećem trimestru trudnoće, nakon pojave ozbiljnih fetalnih anomalija. Pacijentkinja je upućena na našu kliniku u 35. nedelji trudnoće komplikovane teškim zastojem u rastu ploda i anomalijama centralnog nervnog sistema, koje su viđene ultrazvučnim pregledom i magnetnom rezonancom: smanjena kortikalna girifikacija i visoko suspektna “band heterotopija” (diferencijalna dijagnoza: lizencefalija), dilatacija temporalnih i okcipitalnih rogova bočnih komora sa intraventrikularnim septama, hipoplazija vermisa, zone T2 hiperintenziteta. Serološko testiranje je ustanovilo pozitivna IgM i pozitivna IgG antitela za CMV sa visokim aviditetom (91,7%). Dijagnostičkom amniocentezom (PCR analiza) dobijen je pozitivan rezultat za CMV. Pacijentkinja je informisana o lošoj prognozi kongenitalne CMV infekcije, naročito u prisustvu opisanih anomalija centralnog nervnog sistema, nakon čega je zatražila prekid trudnoće.

Zaključak: S obzirom da se radi o najčešćoj kongenitalnoj infekciji, potrebno je raditi na informisanju trudnica o načinima primarne prevencije. Paralelno fokus istraživanja treba biti na pronalaženju metoda pravovremene detekcije i lečenja infekcije, u cilju prevencije teških formi bolesti.