Medicinski glasnik

Faktori koji utiču na izbor lekara opšte medicine među radno aktivnom populacijom u Srbiji

2026-07-04T15:06:46+02:00

Ova studija istražuje kako apsentizam, socio-demografski i profesionalni faktori utiču na izbor lekara opšte medicine u Srbiji. Cilj studije je identifikacija faktora koji utiču na izbor lekara opšte medicine među zaposlenima u Srbiji, uzimajući u obzir slučajeve apsentizma. U istraživanju su analizirani podaci iz Nacionalnog istraživanja zdravlja Srbije 2019. godine, uključujući 4.652 ispitanika uzrasta od 18 do 65 godina, koristeći deskriptivnu statistiku i binarnu logističku regresiju. Ukupno 92,4% ispitanika, najviše zaposlenih u javnom sektoru (85,2%), izabralo je lekara opšte medicine, sa većom prevalencijom kod epizoda dugotrajnog apsentizma (92,8%). Na izbor lekara opšte medicine utiču socio-demografski i zdravstveni faktori. Zaposlenost kod poslodavca povećava šansu za izbor lekara opšte medicine (OR = 2,277), dok fizički radnici (OR = 0,757) i zaposleni srednjeg i siromašnog materijalnog statusa imaju manju šansu kod ispitanika bez apsentizma (srednji OR = 0,709, siromašni OR = 0,701). Zaposleni u Vojvodini sa apsentizmom imaju manju šansu za izbor lekara opšte medicine (OR = 0,111). Poslednja poseta lekaru opšte medicine je značajan prediktor kod obe grupe. Socio-demografski, faktori posla i zdravstvenog stanja značajno utiču na izbor lekara opšte medicine među zaposlenima u Srbiji, što ukazuje na značaj pristupačne primarne zdravstvene zaštite tokom perioda apsentizma.

MODELI ORGANIZACIJE „ONE-STOP“ KLINIKA ZA BOLESTI ŠTITASTE ŽLEZDE: PREGLED PROCESA, INDIKATORA PERFORMANSI I ISHODA IZ LITERATURE

2026-07-04T15:06:46+02:00

Pozadina: Fragmentisani putevi zbrinjavanja nodularne bolesti štitaste žlezde produžavaju vreme do odluke i povećavaju troškove. „One-stop“ klinike (OSK) integrišu klinički pregled, ultrazvuk, UZ-vođenu FNA i, po potrebi, ROSE/telecitologiju u jednoj poseti.

Cilj: Mapirati organizacione modele OSK, definisati ključne pokazatelje performansi (KPI) i sumirati ishode (vreme, posete, adekvatnost, ponovljene FNA, troškovi, zadovoljstvo, bezbednost).

Metode: Scoping pregled prema PRISMA-ScR i JBI. Pretražene su MEDLINE, Scopus i Web of Science (2000–avgust 2025). Uključene su studije koje operacionalizuju OSK i/ili izveštavaju KPI/ishode. Ekstrakcija je obuhvatila organizacione karakteristike, protokole (ACR/EU-TIRADS, Bethesda), metrike toka, adekvatnost FNA/ROSE, ekonomiku, zadovoljstvo i bezbednost. Sprovedena je narativna sinteza.

Rezultati: Identifikovani modeli OSK dosledno skraćuju lead-time do odluke i redukuju broj poseta. Adekvatnost uzoraka je visoka, posebno uz ROSE/telecitologiju, što smanjuje ponovne punkcije. Zadovoljstvo pacijenata je visoko; bezbednosni profil FNA ostaje povoljan. Ekonomske analize ukazuju da je isplativost ROSE kontekst-zavisna i najveća pri višoj baznoj neadekvatnosti i/ili nižem trošku. Predložen je KPI paket: lead-time, udeo „jedna poseta“, Bethesda I, udeo ROSE, ponovna FNA ≤90 dana, trošak po epizodi, zadovoljstvo.

Zaključak: OSK su primenljiv i vrednosno orijentisan model za dijagnostiku štitaste žlezde. Selektivna primena ROSE/telecitologije i upravljanje na osnovu KPI omogućavaju efikasnu i bezbednu implementaciju u različitim resursnim okruženjima.

Mogućnosti i ograničenja konzervativnog lečenja enterokutanih fistula tankog creva

2026-07-04T15:06:46+02:00

Uvod: Enterokutane fistule (EKF) su kompleksne i potencijalno životno ugrožavajuće komplikacije, koje podrazumevaju patološku komunikaciju između gastrointestinalnog trakta i kože. Najčešće nastaju kao posledica abdominalnih hirurških intervencija, dok se ređe javljaju spontano kod pacijenata sa inflamatornim bolestima creva, malignitetima ili nakon zračne terapije. Spontano zatvaranje je moguć, ali redak ishod, koji zavisi od niza kliničkih i lokalnih faktora.
Cilj ovog rada je da prikaže savremene principe, mogućnosti i ograničenja konzervativnog lečenja enterokutanih fistula tankog creva, sa fokusom na faktore koji utiču na njihovo spontano zatvaranje.

Metodologija: Ovaj rad je narativni pregled literature. Pretraga je sprovedena u bazama PubMed, Scopus, Web of Science i Cochrane Library za radove objavljene u periodu 2010–2025. godine. Korišćene su ključne reči: enterocutaneous fistula, conservative management, spontaneous closure, intestinal fistula. Uključene su studije na engleskom i srpskom jeziku koje se bave konzervativnim pristupima lečenju fistula tankog creva. Analizirani su faktori koji utiču na tok i ishod lečenja.

Glavni nalazi: Ključni faktori koji utiču na spontano zatvaranje EKF uključuju nisku produkciju (<200 mL/dan), odsustvo infekcije, dobar nutritivni status, jednostavnu anatomsku konfiguraciju i zatvoren abdomen. Konzervativna terapija obuhvata individualizovani nutritivni plan, kontrolu sepse i infekcije, zaštitu kože uz primenu barijernih sredstava, kao i farmakološku modulaciju gastrointestinalne sekrecije (npr. somatostatin i njegovi analozi). Terapijske metode poput negativnog pritiska i fibrinskog lepka pokazuju obećavajuće rezultate u selektovanim slučajevima.

Zaključak: Detaljno razumevanje faktora koji utiču na spontano zatvaranje EKF omogućava precizniju selekciju pacijenata za konzervativno lečenje. Ovaj pristup ne samo da može dovesti do izbegavanja hirurške intervencije, već i da značajno poboljša ishod kod pacijenata koji kasnije zahtevaju operaciju. Multidisciplinarni pristup ostaje ključan za uspešno zbrinjavanje ovih pacijenata.

Sealed-off perforacija kolorektalnog karcinoma inicijalno interpretirana kao divertikulitis: intraabdominalni apsces kao dijagnostička i terapijska dilema

2026-07-04T15:06:47+02:00

Uvod: Intraabdominalni apsces često nastaje kao komplikacija perforacije gastrointestinalnog trakta izazvane inflamatornim bolestima, traumama ili malignitetom. Iako se najčešće povezuje sa divertikulitisom, perforacija kolorektalnog karcinoma, naročito u obliku zatvorene (sealed-off) perforacije, može imati identičnu kliničku sliku, što može otežati pravovremenu dijagnozu i lečenje. Iako se najčešće vezuje za divertikulitis, malignitet kao uzrok apscesa često ostaje nedijagnostikovan u akutnoj fazi.

Prikaz slučaja: Prikazujemo slučaj pacijentkinje stare 61 godinu, primljene zbog febrilnosti, bolova u donjem desnom kvadrantu abdomena i laboratorijskih znakova inflamacije. Radiološki nalaz ukazivao je na apscesnu kolekciju u desnoj ilijačnoj regiji sa sumnjom na komplikovani divertikulitis. Prisustvo dolihosigme sa dekstroponiranim sigmoidnim kolonom dodatno je otežalo dijagnostiku. Lečenje je inicijalno sprovedeno konzervativno, uz antibiotsku terapiju, sa kliničkom I radiološkom regresijom. U postakutnoj fazi, protokolarno je urađena kolonoskopija kojom je otkriven tumor sigmoidnog kolona kao i masivna divertikuloza levog kolona. Histopatološkom analizom potvrđen je adenokarcinom. Pacijentkinja je elektivno operisana kada je učinjena prednja gornja resekcija rektuma sa kolo rekto TT anastomozom (bez potrebe za izvodjenjem stome) i uključena u adjuvantni onkološki protokol.

Zaključak: Sealed-off perforacija kolorektalnog karcinoma može klinički i radiološki imitirati divertikulitis sa apscesom, što može dovesti do odlaganja postavljanja dijagnoze maligniteta. Posebno u prisustvu atipične anatomije, neophodna je temeljna i kompletna dijagnostička obrada, uključujući obaveznu kolonoskopiju nakon smirivanja akutne inflamacije. Ovaj slučaj ističe značaj diferencijalne dijagnostike u inicijalnoj fazi i sprovođenja protokolarnog kolonoskopskog pregleda nakon smirivanja inflamacije, što omogućava pravovremenu dijagnozu kolorektalnog karcinoma i poboljšava ishod lečenja