Evropski digitalni konstitucionalizam: ka normama slobodnog novinarstva na odgovornim platformama

Sažetak

Digitalne platforme poput Fejsbuka, TikToka, Instagrama, Majkrosofta korjenito mijenjaju sve sfere društvenog života, uključujući i novinarstvo. Novinarstvo se u platformskom društvu normativno destabilizuje usled datafikacije, komodifikacije i moderacije novinarskog sadržaja prema kriterijumima platformskog ekosistema (Van Dijck i dr, 2018). Kako bi uspostavila digitalnu konstitucionalnu ravnotežu, Evropska unija nizom akata nastoji da deplatformizuje digitalni ekosistem u svojim granicama i uspostavi institucioanalni mehanizam za ostvarivanje ljudskih prava i demokratizaciju digitalne sfere. Među njima, centralnu normativnu osnovu za upravljanje digitalnim platfromama predstavlja Akt o digitalnim uslugama, koji sistemskim pristupom i sveobuhvatnim institucionalnim aranžmanom nastoji da digitalni ekosistem oblikuje prema principu odgovornosti. Novinarstvo je usvajanjem Evropskog akta o slobodi medija zauzelo posebno mjesto u talasu aktuelne regulacije, ali i prvi put postalo predmet cjelovite intervencije Evropske unije. U susretu principa platformske odgovornosti i novinarske slobode, rad objašnjava upravljačku dinamiku na i prema platformama iz ugla normativnog izazova novinarstva da u digitalnom ekosistemu ostvari ključnu informativnu društvenu ulogu.