Zdravstvena zaštita

GLOBALNA GEOGRAFIJA UZROČNIKA ENDOKARDITISA: ETIOLOGIJA I REZISTENCIJA U 21. VEKU

2026-06-24T08:24:55+02:00

Uvod/cilj: Etiologija infektivnog endokarditisa je raznolika i kompleksna. Značajno se razlikuje u zavisnosti od geografskog područja, socioekonomskih uslova, dostupnosti zdravstvene zaštite i prevalencije predisponirajućih faktora. Cilj ovog rada je analiza globalne geografske raspodele uzročnika infektivnog endokarditisa u 21. veku, sa fokusom na regionalne razlike u etiologiji, dijagnostici, terapiji i problemu antimikrobne rezistencije.

Metode: Sprovedena je sekundarna analiza podataka. U obradi podataka korišćena je deskriptivna statistika radi kvantifikovanja učestalosti uzročnika, zastupljenosti rezistentnih sojeva i regionalnih etioloških razlika.

Rezultati: U razvijenim regionima (Severna Amerika i Zapadna Evropa) dominira Staphylococcus aureus, često povezan sa zdravstvenom negom (30–35%) i visokom stopom MRSA rezistencije (do 28%). Nasuprot tome, u zemljama u razvoju i dalje su zastupljeniji streptokoki, uz perzistenciju reumatske bolesti srca. Dostupnost transezofagealne ehokardiografije (TEE) i hirurškog lečenja značajno je veća u razvijenim zemljama, što direktno utiče na nižu stopu mortaliteta (14–15%) u odnosu na regione sa ograničenim resursima (22%).

Zaključak: Infektivni endokarditis evoluirao je u bolest povezanu sa savremenom medicinom i starenjem populacije u razvijenim zemljama, dok u ostatku sveta ostaje bolest povezana sa nepovoljnim socioekonomskim uslovima. Visok mortalitet i rastuća antimikrobna rezistencija zahtevaju globalnu standardizaciju dijagnostike i lokalno prilagođene terapijske strategije.

DARIEROVA BOLEST – RETROSPEKTIVNI PRIKAY 67 SLUČAJEVA

2026-06-24T08:24:56+02:00

Uvod/cilj: Darierova bolest predstavlja retku autozomno dominantnu genodermatozu uzrokovanu mutacijama gena ATP2A2, sa karakterističnim kliničkim i histopatološkim nalazima. Cilj ovog rada bio je prikaz epidemioloških i terapijskih karakteristika pacijenata sa Darierovom bolešću lečenih u tercijarnoj ustanovi tokom petnaestogodišnjeg perioda.

Metode: Sprovedena je retrospektivna kohortna studija koja je obuhvatila 67 pacijenata sa dijagnozom Darierove bolesti lečenih na Klinici za dermatovenerologiju Univerzitetskog kliničkog centra Srbije u Beogradu. Dijagnoza je postavljena na osnovu karakteristične kliničke slike i histopatološke verifikacije. Analizirani su epidemiološki, klinički i terapijski parametri pacijenata.

Rezultati: U ispitivanoj grupi zabeležena je predominacija ženskog pola (66%), dok su se prve kožne promene najčešće javljale tokom adolescencije i rane odrasle dobi. Pozitivna porodična anamneza registrovana je kod 48% pacijenata, što potvrđuje autozomno dominantni obrazac nasleđivanja. Promene su dominantno bile lokalizovane na trupu (85%). Neuropsihijatrijski komorbiditeti evidentirani su kod 16% ispitanika. Lokalna terapija primenjivana je kod svih pacijenata, dok su sistemski retinoidi korišćeni kod 51% pacijenata, uglavnom kod generalizovanih formi bolesti.

Zaključak: Rezultati ukazuju na hroničan tok bolesti, izraženu fenotipsku varijabilnost i potrebu za individualizovanim terapijskim pristupom.

PROBIOTIČKA SUPLEMENTACIJA ZA RESTAURACIJU CREVNE MIKROBIOTE KOD NOVOROĐENČADI ROĐENIH CARSKIM REZOM

2026-06-24T08:24:56+02:00

Rano uspostavljanje crevne mikrobiote novorođenčadi značajno je poremećeno kod dece rođene carskim rezom, uz karakteristično odsustvo korisnih anaerobnih bakterija i veći udeo oportunističkih mikroorganizama. Ova početna disbioza povezana je sa povećanim rizikom od alergija, infekcija i drugih imunoloških disbalansa. Probiotička suplementacija predstavlja strategiju za ispravljanje ovih poremećaja. Upotreba specifičnih sojeva, posebno iz rodova Lactobacillus i Bifidobacterium, može ubrzati kolonizaciju crevnom mikrobiotom koja je slična onoj kod dece rođene vaginalnim putem. Ovi probiotici moduliraju imunološki odgovor, smanjujući Th2 profil i podstičući antiinflamatorne signale, dok istovremeno jačaju intestinalnu barijeru i poboljšavaju produkciju kratkolančanih masnih kiselina. Klinički podaci ukazuju na pozitivne efekte, uključujući smanjenje gastrointestinalnih tegoba i incidencije nekrotizirajućeg enterokolitisa kod prevremeno rođene dece, kao i poboljšanje imunoloških markera. Mehanizmi delovanja obuhvataju konkurenciju za resurse, produkciju bakteriocina i interakciju sa imunim ćelijama. Iako postojeći dokazi podržavaju potencijal probiotika u obnovi mikrobiote, varijabilnost među studijama ističe potrebu za dugoročnim praćenjem i standardizovanim protokolima kako bi se potpuno procenili zdravstveni ishodi kod ove populacije.

NUTRITIVNE INTERVENCIJE I KOGNITIVNI ISHODI KOD DECE OD DRUGE DO ŠESTE GODINE ŽIVOTA

2026-06-24T08:24:56+02:00

Razvoj kognitivnih sposobnosti dece uzrasta od 2 do 6 godina u značajnoj meri zavisi od nutritivnog statusa. Ovo istraživanje ispituje efikasnost nutritivnih intervencija u odnosu na biološke, socijalne i obrazovne faktore. Prenatalna suplementacija i viši nivo obrazovanja majki povezuju se sa povoljnijim kognitivnim ishodima, dok deca rođena sa niskom porođajnom težinom pokazuju dugotrajnija kašnjenja u kognitivnom razvoju. Efikasnost intervencija varira. Multinutrijentne suplementacije sa pet ili više hranljivih materija pokazuju širi uticaj na kognitivne funkcije u poređenju sa ciljanim suplementacijama. Posebno značajan period za primenu ovog programa predstavlja uzrast između 6. i 18. meseca života. Integracija nutritivne podrške sa obrazovnim pristupima koji uključuju strukturisanu igru i fizičku aktivnost može podstaći paralelan razvoj motoričkih i kognitivnih veština. Metodološki izazovi uključuju potrebu za sprovođenjem randomizovanih kontrolisanih studija, dužim periodima praćenja i korišćenjem laboratorijskih biomarkera za procenu statusa nutrijenata. Rezultati ukazuju na to da efekti intervencija zavise od početnog nutritivnog i zdravstvenog stanja deteta, trajanja tretmana i socijalnog konteksta. Preporuke za buduća istraživanja uključuju proširenje obuhvata na ruralne populacije i decu sa posebnim potrebama, standardizaciju mernih metoda i dugoročno praćenje radi procene održivosti postignutih koristi. Ovakav integralni pristup naglašava važnost koordinacije između zdravstvenih i obrazovnih sektora u cilju unapređenja kognitivnog razvoja.

LEKOVI PROTIV BOLA SA POSEBNIM OSVRTOM NA TRAMADOL

2026-06-24T08:24:56+02:00

Bol predstavlja značajan medicinski i socijalni problem jer utiče na svakodnevno funkcionisanje, kao i na do psihičko, emocionalno i socijalno blagostanje, uzrokujući značajne zdravstvene i ekonomske posledice. Kontrola bola jedan je od osnovnih ciljeva savremene medicine, a lekovi koji se koriste u tu svrhu nazivaju se analgetici. Ne postoji jedinstveni lek koji odgovara svakoj vrsti bola, zbog čega je individualni pristup svakom pacijentu od ključnog značaja za lečenje. Cilj je dokazati da upotreba tramadola u otklanjanju i ublažavanju bola, uz jasno definisane indikacije, strogo kontrolisan način primene, precizno određenu dozu i ograničeno vreme primene, može predstavljati efikasnu terapijsku opciju za lečenje umerenog i umereno jakog bola kada su lekovi prvog reda nedovoljno efikasni ili kontraindikovani. „Lek istovremeno predstavlja i lek i otrov!” Kada se koristi prema indikacijama i u skladu sa uputstvom za primenu, ispoljava svoje pozitivno dejastvo, dok u slučaju nepoštovanja indikacija, terapiskih doza, vremenskog intervala i dužine trajanja terapije može ispoljiti negativne efekte. Zdravstveni radnici su u obavezi da procene rizik od zavisnosti pre započinjanja terapije.

GLAS I GOVOR KOD PARKINSONOVE BOLESTI: KLINIČKE ODLIKE HIPOKINETIČKE DISFONIJE

2026-06-24T08:24:56+02:00

Parkinsonova bolest je hronično, progresivno neurodegenerativno oboljenje koje se primarno manifestuje poremećajima motorike, ali značajno utiče i na glas i govor. Jedna od čestih i klinički značajnih manifestacija bolesti jeste hipokinetička disfonija, koja nastaje kao posledica centralnog dopaminergičkog deficita i hipokinezije mišića uključenih u respiraciju, fonaciju i artikulaciju. Cilj ovog preglednog rada jeste prikaz osnovnih neuroloških i kliničkih karakteristika Parkinsonove bolesti, mehanizama nastanka hipokinetičke disfonije, kao i glasovnih, govornih i paralingvističkih osobina pacijenata sa ovim oboljenjem, uz sagledavanje implikacija za kliničku i logopedsku praksu. Pretraga relevantnih izvora podataka izvršena je putem pretraživača Google Scholar Advanced Search i Konzorcijuma biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku (KoBSON), pri čemu su analizirani savremeni izvori iz oblasti neurologije, fonijatrije i logopedije. Rezultati pregleda ukazuju da poremećaji glasa i govora, uključujući hipofoniju, monotoniju, smanjenu varijaciju intonacije i dezorganizovanu prozodiju, značajno narušavaju komunikaciju i kvalitet života obolelih. Posebno su izraženi deficiti paralingvističke komunikacije, koji doprinose socijalnoj izolaciji pacijenata. Može se zaključiti da su pravovremeno prepoznavanje hipokinetičke disfonije i interdisciplinarni pristup, uz aktivno uključivanje u logopedski tretman, od ključnog značaja za očuvanje komunikacijskih sposobnosti i unapređenje ukupnog funkcionisanja osoba sa Parkinsonovom bolešću.

PRIMENA PROCESA ZDRAVSTVENE NEGE KOD OSOBE SA PROBLEMIMA U MENTALNOM ZDRAVLJU: PRIKAZ SLUČAJA

2026-06-24T08:24:57+02:00

Uvod/Cilj: Proces zdravstvene nege (PZN) predstavlja osnovni, sistematičan i individualizovan metod rada u sestrinstvu koji omogućava holistički pristup pacijentu. Njegova primena je od posebnog značaja u psihijatrijskoj nezi, gde su potrebe korisnika kompleksne i zahtevaju kontinuirano praćenje subjektivnih i objektivnih pokazatelja mentalnog stanja. Cilj ovog rada je prikaz primene procesa zdravstvene nege kod osobe sa problemima u mentalnom zdravlju kroz studiju slučaja.

Prikaz slučaja: Istraživanje je sprovedeno u Domu za duševno obolela lica „1. oktobar“, Stari Lec. Ispitanik je pacijent muškog pola, star 61 godinu, sa medicinskom dijagnozom $F20.0$ (schizophrenia paranoides). Pacijent je hospitalizovan od 2013. godine, a kliničku sliku karakterišu akustične halucinacije, ubrzan misaoni tok (tahipsihija), povišeno raspoloženje (hipertimija) i pojačana voljna aktivnost (hiperbulija) bez realizacije planova. Takođe je identifikovan poremećaj spavanja (insomnija) i narušeni porodični odnosi sa ocem. Primenom PZN-a identifikovano je sedam sestrinskih dijagnoza. Plan nege obuhvatio je 15 samostalnih i 6 međuzavisnih sestrinskih intervencija. Ključne mere nege uključivale su uspostavljanje terapijskog odnosa i poverenja, kontinuirano praćenje i kontrolu halucinacija, sprovođenje higijensko-dijetetskog režima radi regulacije sna, usmeravanje pacijenta tokom logoreičnog govora, kao i podršku u održavanju socijalnih kontakata sa sinovima. Evaluacijom je utvrđeno delimično postizanje ciljeva u smislu stabilizacije ponašanja i bolje saradnje u aktivnostima samozbrinjavanja.

Zaključak: Studija slučaja potvrđuje da PZN omogućava svestrano sagledavanje pacijentovih potreba i jasnu definiciju sestrinske uloge u multidisciplinarnom timu. Neophodna je implementacija PZN-a u obaveznu sestrinsku dokumentaciju na nacionalnom nivou, kako bi se osigurao kvalitet, kontinuitet i pravna sigurnost u lečenju i nezi lica sa mentalnim smetnjama.