SINDROM KRATKOG CREVA I INTESTINALNA INSUFICIJENCIJA KOD ODRASLIH: ANATOMIJOM USLOVLJENI FENOTIPOVI, BIOLOGIJA ADAPTACIJE I SAVREMENA INTESTINALNA REHABILITACIJA

  • Bojan Stojanović Katedra za hirurgiju, Medicinski fakultet, Univerzitet u Kragujevcu https://orcid.org/0000-0001-6115-612X
  • Ivana Milivojčević Bevc Zavod za urgentnu medicinu Beograd https://orcid.org/0009-0007-1346-126X
  • Milica Dimitrijević Stojanović Katedra za patologiju, Fakultet medicinskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
  • Goran Čolaković Zavod za urgentnu medicinu Beograd
  • Ivana Stefanović Zavod za urgentnu medicinu Beograd
  • Bojana Stojanović Katedra za patološku fiziologiju , Univerzitet u Kragujevcu, Fakultet medicinskih nauka
  • Danijela Tasić-Uroš Zavod za urgentnu medicinu Beograd
DOI: https://doi.org/10.5937/halo31-64650
Ključne reči: Ključne reči: sindrom kratkog creva; hronična crevna insuficijencija; kućna parenteralna ishrana; debelo crevo u kontinuitetu; crevna adaptacija; stoma sa visokim izlazom.

Sažetak


Sindrom kratkog creva (SBS) je vodeći uzrok hronične crevne insuficijencije kod odraslih i najčešće sledi nakon opsežne resekcije tankog creva. Rezultujući gubitak apsorpcione površine i regulatorne povratne sprege dovodi do spektra sindroma malapsorpcije, od kompenzovane crevne insuficijencije do crevne insuficijencije koja zahteva dugotrajnu parenteralnu podršku. Kliničke ishode manje određuje sama rezidualna dužina, a više postoperativna anatomija, posebno prisustvo kontinuiteta debelog creva i očuvanje distalnog ileuma i ileocekalnog regiona. Patofiziologija SBS-a integriše smanjeni apsorpcioni kapacitet, ubrzani tranzit, želudačnu hipersekreciju, poremećeno lučenje žučne kiseline, poremećaj mikrobioma i oštećenu enteroendokrinu signalizaciju. Intestinalna adaptacija, vođena luminalnim hranljivim materijama i trofičkim hormonima kao što je GLP-2, može delimično vratiti funkciju tokom par meseci do godina, omogućavajući postepeno smanjenje parenteralne podrške kod odabranih pacijenata. Moderna nega je usmerena na strukturiranu crevnu rehabilitaciju koju sprovode multidisciplinarni timovi, kombinujući individualizovanu strategiju fluidno-elektrolitske terapije, optimizovanu oralnu/enteralnu ishranu, ciljanu farmakoterapiju za kontrolu sekrecije i pokretljivosti, prevenciju i lečenje komplikacija povezanih sa kateterom i selektivnu rekonstruktivnu hirurgiju. Terapija koja modifikuje tok bolesti sa GLP-2 analozima može smanjiti potrebe za parenteralnom podrškom kod crevne insuficijencije povezane sa SBS, dok transplantacija ostaje rezervisana za refraktorne, životno ugrožavajuće komplikacije. Ovaj pregled sumira trenutne koncepte i principe zasnovane na dokazima za dijagnozu, stratifikaciju fenotipa, rehabilitaciju i dugoročno praćenje kod odraslih sa SBS.

 

Ključne reči: sindrom kratkog creva; hronična crevna insuficijencija; kućna parenteralna ishrana; debelo crevo u kontinuitetu; crevna adaptacija; stoma sa visokim izlazom.

Reference

1. Cuerda C, Pironi L, Arends J, Bozzetti F, Gillanders L, Jeppesen PB, et al. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition in chronic intestinal failure. Clin Nutr. 2021;40(9):5196-220.
2. Pironi L, Cuerda C, Jeppesen PB, Joly F, Jonkers C, Krznarić Ž, et al. ESPEN guideline on chronic intestinal failure in adults - Update 2023. Clin Nutr. 2023;42(10):1940-2021.
3. Iyer K, DiBaise JK, Rubio-Tapia A. AGA Clinical Practice Update on Management of Short Bowel Syndrome: Expert Review. Clin Gastroenterol Hepatol. 2022;20(10):2185-94.e2.
4. Lal S, Soop M, Cuerda C, Jeppesen P, Joly F, Lamprecht G, et al. Quality-of-care standards in adult type 3 intestinal failure caused by benign disease: A European society of clinical nutrition and metabolism (ESPEN) position paper. Clin Nutr ESPEN. 2024;63:696-701.
5. Solar H, Ortega ML, Gondolesi G. Current Status of Chronic Intestinal Failure Management in Adults. Nutrients. 2024;16(16).
6. Nightingale JM. Management of patients with a short bowel. World J Gastroenterol. 2001;7(6):741-51.
7. Verbiest A, Jeppesen PB, Joly F, Vanuytsel T. The Role of a Colon-in-Continuity in Short Bowel Syndrome. Nutrients. 2023;15(3).
8. Muff JL, Sokolovski F, Walsh-Korb Z, Choudhury RA, Dunn JCY, Holland-Cunz SG, et al. Surgical Treatment of Short Bowel Syndrome-The Past, the Present and the Future, a Descriptive Review of the Literature. Children (Basel). 2022;9(7).
9. Reznik E, Newberry C. Current treatment options for adult patients with short bowel syndrome: Do prebiotics, probiotics, and synbiotics play a role? Nutr Clin Pract. 2025;40(5):1053-63.
10. Khrais A, Ali H, Choi S, Ahmed A, Ahlawat S. D-Lactic Acidosis in Short Bowel Syndrome. Cureus. 2022;14(5):e25471.
11. Shakhsheer BA, Warner BW. Short Bowel Syndrome. Curr Treat Options Pediatr. 2019;5(4):494-505.
12. Jeppesen PB, Pertkiewicz M, Messing B, Iyer K, Seidner DL, O'Keefe S J, et al. Teduglutide reduces need for parenteral support among patients with short bowel syndrome with intestinal failure. Gastroenterology. 2012;143(6):1473-81.e3.
13. Jeppesen PB, Gilroy R, Pertkiewicz M, Allard JP, Messing B, O'Keefe SJ. Randomised placebo-controlled trial of teduglutide in reducing parenteral nutrition and/or intravenous fluid requirements in patients with short bowel syndrome. Gut. 2011;60(7):902-14.
14. Seidner DL, Fujioka K, Boullata JI, Iyer K, Lee HM, Ziegler TR. Reduction of Parenteral Nutrition and Hydration Support and Safety With Long-Term Teduglutide Treatment in Patients With Short Bowel Syndrome-Associated Intestinal Failure: STEPS-3 Study. Nutr Clin Pract. 2018;33(4):520-7.
15. Joly F, Nuzzo A, Bozzetti F, Cuerda C, Jeppesen PB, Lal S, et al. A multi-national survey of experience and attitudes towards managing catheter related blood stream infections for home parenteral nutrition. Clin Nutr ESPEN. 2023;57:126-30.
16. Gompelman M, Causevic E, Bleeker-Rovers CP, Wanten GJA. Catheter-related bloodstream infection management in patients receiving home parenteral nutrition: An observational cohort study. Clin Nutr ESPEN. 2022;50:155-61.
17. Fousekis FS, Mitselos IV, Christodoulou DK. New insights into intestinal failure-associated liver disease in adults: A comprehensive review of the literature. Saudi J Gastroenterol. 2021;27(1):3-12.
18. Frezet S, Hermabessière P, Kerlogot L, Wilsius E, Balde C, Pellet G, et al. Intestinal failure-associated liver disease in adult patients with chronic intestinal failure receiving home parenteral nutrition: A descriptive cohort study. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2025;49(4):507-16.
19. Grocholski C, Chambrier C, Lauverjat M, Acquaviva C, Abid N, Bergoin C, et al. Circulating Oxalate Levels in Short Bowel Syndrome as a Severity Marker of CKD. Kidney Int Rep. 2024;9(3):686-93.
20. Rudziński M, Ławiński M, Gradowski Ł, Antoniewicz AA, Słodkowski M, Bedyńska S, et al. Kidney stones are common in patients with short-bowel syndrome receiving long-term parenteral nutrition: A predictive model for urolithiasis. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2022;46(3):671-7.
21. Buchman AL, Scolapio J, Fryer J. AGA technical review on short bowel syndrome and intestinal transplantation. Gastroenterology. 2003;124(4):1111-34.
Objavljeno
2026/02/23
Broj časopisa
Vol. 31 Br. 3 (2025): Naučni časopis urgentne medicine Halo 194
Rubrika
Pregledni rad
Autori koji objavljuju u ovom časopisu pristaju na sledeće uslove:

  1. Autori zadržavaju autorska prava i pružaju časopisu pravo prvog objavljivanja rada i licenciraju ga "Creative Commons Attribution licencom" koja omogućava drugima da dele rad, uz uslov navođenja autorstva i izvornog objavljivanja u ovom časopisu.

  2. Autori mogu izraditi zasebne, ugovorne aranžmane za neekskluzivnu distribuciju članka objavljenog u časopisu (npr. postavljanje u institucionalni repozitorijum ili objavljivanje u knjizi), uz navođenje da je članak izvorno objavljen u ovom časopisu.

  3. Autorima je dozvoljeno i podstiču se da postave objavljeni članak onlajn (npr. u institucionalni repozitorijum ili na svoju internet stranicu) pre ili tokom postupka prijave rukopisa, s obzirom da takav postupak može voditi produktivnoj razmeni ideja i ranijoj i većoj citiranosti objavljenog članka (Vidi Efekti otvorenog pristupa).