Digitalni zamor oka u eri ekrana: da li sočiva sa filtriranjem plavog svetla mogu napraviti razliku?

DOI: https://doi.org/10.5937/halo%2019432-66491
Ključne reči: — blue light–filtering lenses; digital eye strain; computer vision syndrome; visual discomfort; randomized controlled trial.

Sažetak


Povećana izloženost digitalnim ekranima u savremenom načinu života doprinela je porastu učestalosti digitalnog zamora očiju (DES), koji se karakteriše očnom nelagodom, suvoćom oka, zamućenim vidom i glavoboljama. Sočiva za naočare sa filtriranjem plavog svetla predložena su kao neinvazivna strategija za ublažavanje ovih simptoma; međutim, postojeći dokazi o njihovoj kliničkoj efikasnosti ostaju neujednačeni.

Ova randomizovana kontrolisana studija procenjivala je kratkoročne efekte selektivno dizajniranih i komercijalno dostupnih sočiva sa filtriranjem plavog svetla na subjektivni digitalni zamor očiju kod zdravih odraslih osoba. Ukupno 53 učesnika nasumično je raspoređeno u tri grupe: Selektivna sBLF sočivasočiva, Standardna komercijalno dostupna BLF sočiva i standardna sočiva bez filtracije plavog svetla. Učesnici su koristili dodeljena sočiva tokom uobičajene izloženosti digitalnim ekranima u periodu od 14 dana.

Subjektivni ishodi procenjivani su pomoću upitnika Digital Eye Strain Questionnaire (DES-Q). Svi učesnici su završili studiju bez neželjenih događaja. Obе intervencione grupe pokazale su veće smanjenje DES-Q skorova u poređenju sa kontrolnom grupom (sBLF sočiva 45%; BLF sočiva: 40%; kontrola: 10%; p < 0,05). Međutim, između dve grupe sa sočivima koja filtriraju plavo svetlo nije uočena statistički značajna razlika.

Ovi nalazi sugerišu da sočiva sa filtriranjem plavog svetla mogu biti povezana sa smanjenjem subjektivnih simptoma digitalnog zamora očiju u kratkom vremenskom periodu. Ipak, s obzirom na subjektivnu prirodu ishoda i kratko trajanje praćenja, rezultate treba tumačiti sa oprezom.

Reference

(1) Singh S, Keller PR, Busija L, McMillan P, Makrai E, Lawrenson JG, Hull CC, Downie LE. Blue-light filtering spectacle lenses for visual performance, sleep, and macular health in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2023 Aug 18;8(8):CD013244
(2) Hester L, Dang D, Barker CJ, Heath M, Mesiya S, Tienabeso T, Watson K. Evening wear of blue-blocking glasses for sleep and mood disorders: a systematic review. Chronobiol Int. 2021 Oct;38(10):1375-1383
(3) Vagge A, Ferro Desideri L, Del Noce C, Di Mola I, Sindaco D, Traverso CE. Blue light filtering ophthalmic lenses: A systematic review. Semin Ophthalmol. 2021 Oct 3;36(7):541-548.
(4) Lawrenson JG, Hull CC, Downie LE. The effect of blue-light blocking spectacle lenses on visual performance, macular health and the sleep-wake cycle: a systematic review of the literature. Ophthalmic Physiol Opt. 2017 Nov;37(6):644-654.
(5) Luna-Rangel FA, Gonzalez-Bedolla B, Salazar-Ortega MJ, Torres-Mancilla XM, Martinez-Cadena S. Efficacy of blue-light blocking glasses on actigraphic sleep outcomes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled crossover trials. Front Neurol. 2025 Nov 18;16:1699303
(6) Mirkovic A, Savic N. Analysis of the circadian rhythm, sleep and rest in the working population. Medicinski Pregled. 2021; 74 (9-10):310-314.
(7) Maeda-Nishino NJ, Yoshimoto R, Ono T, Chiba S, Nishino S. Partial blue light blocking glasses at night advanced sleep phase and reduced daytime irritability, disruptive behavior and improved morning mood, but did not alter salivary melatonin secretion in Japanese male schoolchildren. PLoS One. 2025 Oct 30;20(10):e0332877
(8) Kahal F, Al Darra A, Torbey A. Computer vision syndrome: a comprehensive literature review. Future Sci OA. 2025 Dec;11(1):2476923.
(9) Bigalke JA, Greenlund IM, Nicevski JR, Carter JR. Effect of evening blue light blocking glasses on subjective and objective sleep in healthy adults: A randomized control trial. Sleep Health. 2021 Aug;7(4):485-490.
(10) Alzahran HS, Roy M, Honson V, Khuu SK. Effect of blue-blocking lenses on colour contrast sensitivity. Clin Exp Optom. 2021 Mar;104(2):207-214
(11) Giannos SA, Kraft ER, Lyons LJ, Gupta PK. Spectral Evaluation of Eyeglass Blocking Efficiency of Ultraviolet/High-energy Visible Blue Light for Ocular Protection. Optom Vis Sci. 2019 Jul;96(7):513-522.
(12) Mataftsi A, Seliniotaki AK, Moutzouri S, Prousali E, Darusman KR, Adio AO, at al. Digital eye strain in young screen users: A systematic review. Prev Med. 2023 May;170:107493
(13) Singh S, Downie LE, Anderson AJ. Do Blue-blocking Lenses Reduce Eye Strain From Extended Screen Time? A Double-Masked Randomized Controlled Trial. Am J Ophthalmol. 2021 Jun;226:243-251.
Objavljeno
2026/06/05
Broj časopisa
Vol. 32 Br. 1 (2026): Naučni časopis urgentne medicine Halo 194
Rubrika
Originalni rad
Autori koji objavljuju u ovom časopisu pristaju na sledeće uslove:

  1. Autori zadržavaju autorska prava i pružaju časopisu pravo prvog objavljivanja rada i licenciraju ga "Creative Commons Attribution licencom" koja omogućava drugima da dele rad, uz uslov navođenja autorstva i izvornog objavljivanja u ovom časopisu.

  2. Autori mogu izraditi zasebne, ugovorne aranžmane za neekskluzivnu distribuciju članka objavljenog u časopisu (npr. postavljanje u institucionalni repozitorijum ili objavljivanje u knjizi), uz navođenje da je članak izvorno objavljen u ovom časopisu.

  3. Autorima je dozvoljeno i podstiču se da postave objavljeni članak onlajn (npr. u institucionalni repozitorijum ili na svoju internet stranicu) pre ili tokom postupka prijave rukopisa, s obzirom da takav postupak može voditi produktivnoj razmeni ideja i ranijoj i većoj citiranosti objavljenog članka (Vidi Efekti otvorenog pristupa).