ГЕОПОЛИТИЧКЕ ПОСЛЕДИЦЕ БАШАР АЛ АСАДОВОГ ПАДА У СИРИЈИ
Sažetak
Следећи теоријски оквир класичне геополитичке анализе, рад пружа геополитички преглед промене власти у Сирији у завршници тамошњег дугогодишњег грађанског рата, као и ток војних операције те приказ непосредно успостављеног новог стање на терену. У уводном делу рада објашњавају се основне слабости режима Башара Ал Асада, као и главни погрешни потези који су проузроковали његов крах у периоду од само једанаест дана. Други сегмент рада објашњава геополитички значај Сирије у историјској перспективи указујући на његове константе у оквиру Леванта као међупростора на Блиском истоку смештеног између области које, у различитим историјским епохама, заузимају регионалне геополитичке силе. На овај начин се указује на сличност некадашњих са садашњим приликама. Средњи део рада бави се геополитичким димензијама новоуспостављеног стања, идеолошко-политичком позадином ХТС, владајуће војне фракције у новој, сунитској влади у Дамаску, као и њеним односом са другим фракцијама и њиховим упориштима на просторима појединих регија унутар Сирије. Трећи део рада бави се утицајем спољних великих и регионалних сила на прилике у савременој Сирији и њиховим интересним пројекцијама које се међусобно у многоме сукобљавају. Завршни део рада бави се прогностичком проценом даљих геополитичких перспектива пост-асадовске Сирије узимајући у обзир постојеће антагонизме и различите интересе како сиријских војних и етничких формација тако и спољних сила.
Reference
ACAPS. 2025. “SYRIA Risk analysis: escalating sectarian tensions and humanitarian implications, July–December 2025.” Thematic Report. July 22, 2025. https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20250722_ACAPS_Syria-_Risk_analysis__July-December_2025__.pdf.
Al Jazeera. 2024. “Israel says to impose ‘sterile’ zone in south Syria, launches 480 air raids.” Al Jazzera. December 10, 2024. https://www.aljazeera.com/news/2024/12/10/barrage-of-israeli-attacks-destroys-important-military-sites-in-syria.
Al Jazeera. 2025. “ISIL (ISIS) launches first attacks against new Syrian government.” Al Jazeera. May 30, 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/5/30/isil-isis-launches-first-attacks-against-new-syrian-government.
Bajagić, Mladen. 2014. ,,Islamska država Iraka i Sirije (ISIS/ISIL) – nastanak, razvoj, ideološki temelji i ciljevi.” Politika nacionalne bezbednosti 7 (2): 25–54.
Bhalla, Reva. 2014. “The Geopolitics of Syrian Civil War.” Forbes. January 21, 2014. https://www.forbes.com/sites/stratfor/2014/01/21/the-geopolitics-of-the-syrian-civil-war/.
Borgoñoz Moya, Rafael. 2025. “Strategic and geopoltical imlications of regime change in Syria.” IEEE – Instituto Español de Estudios Estratégicos. June 16, 2025. https://www.defensa.gob.es/documents/2073105/2320887/implicaciones_geopoliticas_y_estrategicas_en_siria_2025_dieeeo49_eng.pdf/44ddec63-e46a-dff6-c7f6-a2d93b35d65c?t=1749538528457&utm.
Campa, Kelly, Andie Parry, Ben Rezaei, Katherine Wells, Ben Schmida, and Brian Carter [Campa et al.]. 2025. “Iran Update, May 2, 2025.” Institute for Study of War (ISW). https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-may-2-2025/.
Chiriatti, Alessia. 2012. “Neo-Ottomanist Diplomacy: The Turkish Geopolitics in Syria.” In XXVI Convegno della Società Italiana di Scienza Politica (SISP), 1–19. Rome: Facoltà di Scienze Politiche.
Dzulhisham, Huzeir Ezekiel. 2024. “Explaining the Collapse of Assad s Regima in Syria.” RSIS Commentary. December 13, 2024. https://www.rsis.edu.sg/wp-content/uploads/2024/12/CO24193.pdf.
Gajić, Аleksandar. 2015. „Građanski rat u Siriji – geopolitički okvir.” Kultura Polisa 12 (27): 21–37.
Hassan, Hassan. 2025. “The Gulf states: United against Iran, divided over Islamists.” In Regional Struggle for Syria, eds. Barnes Julien and Levy Daniel, 17–24. London: European Council of Foreign Relations (ECFR).
Holmes, Oliver. 2025. “Israel launches bombing raids in Syria and Lebanon.” The Guardian. July 15, 2025. https://www.theguardian.com/world/2025/jul/15/israel-attacks-syrian-military-amid-deadly-clashes-between-druze-and-bedouin-clans 5.
Lišanin, Mladen. 2014. „Islam i islamizam: poreklo, problemi, perspektive.” Politika nacionalne bezbednosti 7 (2): 137–149.
Lopez de Miguel, Mariano. 2025. “Geopolitical Prospect in Syria after the fall of Bahar al Assad.” Revista Seguridad y Poder Terrestre 4 (1): 147–160. DOI: 10.56221/spt.v4i1.77.
Mackinder, Halford. 2009. Demokratski ideali i stvarnost. Beograd: Metafizika.
Nerguizian, Aram. 2014. “The Struggle for Levant: Geopolitical Battles and the Quest for Stability.” Center for Strategic and International Studies (CSIS) – Burke Chair in Strategy. Septembеr 18, 2014. https://www.csis.org/analysis/struggle-levant-geopolitical-battles-and-quest-stability.
Reuters. 2024a. “Assad’s whereabouts unknown, army officers say he boarded flight.” Reuters. December 8, 2024. https://www.reuters.com/world/middle-east/syrian-president-bashar-al-assad-has-left-damascus-an-unknown-destination-say-2024-12-08/.
Reuters. 2024b. “Syrian rebels enter northern city of Manbij, Turkish source says.” Reuters. December 8, 2024. https://www.reuters.com/world/middle-east/syrian-rebels-enter-northern-city-manbij-turkish-source-says-2024-12-08/.
Reuters. 2025. “Syria’s interim president signs deal with Kurdish-led SDF to merge forces.” Reuters. March 11, 2025. https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-reaches-deal-integrate-sdf-within-state-institutions-presidency-says-2025-03-10/.
Sthuni, Adrian. 2025. “The Islamic State in 2025: an Evolving Threat Facing a Waning Global Response.” International Centre for Counter Terrorism (ICCT). July 11, 2025. https://icct.nl/publication/islamic-state-2025-evolving-threat-facing-waning-global-response.
Šerić, Matija. 2025. „Hayat Tahrir al Sham: zločinačka organizacija na čelu Sirije u kvazidemokratskom ruhu.” Geopolitika.news. 23. januar 2025. https://www.geopolitika.news/analize/hayat-tahrir-al-sham-zlocinacka-organizacija-na-celu-sirije-u-kvazidemokratskom-ruhu/.
Trujillo, Raquel Jorge. 2025. “Russia’s foreign and security policy in Syria: historical relations, Cold War paradigms, and contemporary geopolitics.” Frontiers in Political Science 7: 1–11. DOI: 10.3389/fpos.2025.1489285.
Tzarias, Zenonas. 2019. The New Geopolitics of Eastern Mediterranean: Trilateral Partnership and Regional Security. Nicosia: Prior Cypras Center – Friedrich Ebert Stiftung.
Wakim, Jamal. 2012. “Geopolitical dimension of Syrian crisis.” Foreign Policy Journal. August 04, 2012. https://www.foreignpolicyjournal.com/2012/08/04/geopolitical-dimensions-of-the-syrian-crisis/.
Zelina, Aaron. 2025. “Delisting Hay’at Tahrir al-Sham: Implications for U.S. Counterterrorism and Syria Policy.” The Washington Institute for Near East Policy. July 10, 2025. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/delisting-hayat-tahrir-al-sham-implications-us-counterterrorism-and-syria-policy.
