Sociološki i društveni doprinos Svetozara Markovića

Ivana Luknar; Mario Kalik

doi:10.5937/socpreg59-62186

Ivana M. Luknar Institut za političke studije, Beograd (Srbija) https://orcid.org/0000-0003-4867-2263
Mario N. Kalik Institut za političke studije, Beograd (Srbija) https://orcid.org/0009-0000-3514-2613

DOI: https://doi.org/10.5937/socpreg59-62186

Ključne reči: Svetozar Marković (1846–1875), centralizam, lokalna samouprava, socijalizam, srpska književnost

Sažetak

U ovom radu posvećenom tematskoj sekciji „Svetozar Marković: 150 godina od smrti“ nastojimo da interpretiramo i osvetlimo sociološki i društveni doprinos Svetozara Markovića srpskoj nauci na osnovu kvalitativne analize sadržaja, naročito kada je reč o srpskim i balkanskim prilikama. Markovićeva promišljanja i dalje predstavljaju prosvetljujuće smernice za intelektualce koji se bave društvenim pitanjima, a koji su zagovornici zaštite nacionalnih interesa i koji podstiču razvoj lokalnih i regionalnih zajednica. Oni se rukovode idejom o društvu koje služi stvarnim potrebama radnih ljudi u težnji da prevaziđu protivrečnosti nastale iz akumulacije kapitala. Sasvim očekivano, mnoga Markovićeva gledišta deluju zastarela i idealistična, s obzirom na to da je prošao gotovo vek i po od njihovog nastanka. Međutim, njihova različita tumačenja i dalje mogu da podstaknu modernu misao i ponude uvid u društvena i politička pitanja sa kojima se suočava srpski narod u današnjem društvenoistorijskom kontekstu.

Reference

Bourdieu, P. (2000). Homo Academicus. Stanford (CA): Stanford University Press.

Cekić, N. (2024). Human Enhancement and Morality: Some Theoretical Conundrums. Sociološki pregled, 58 (3), 438–461. doi: 10.5937/socpreg58-51894

Durkheim, E. (1982 [1895]). The Rules of Sociological Method. New York: Free Press.

Guzina, R. (1969). The current quality of Svetozar Marković’s ideas for local self-government. Anali Pravnog fakulteta (14), 381–394. [In Serbian]

Habermas, J. (2007 [1981]). The Theory of Communicative Action, Vol. 1. Boston: BeaconPress.

Marković, S. (1960). Collected Works 1. Beograd: Kultura. [In Serbian]

Merton, R. K. (1968 [1949]). Social Theory and Social Structure. New York: Free Press.

Mladenov, M. (1992). Karavelov in Serbian Literary Criticism. In: N. Tasić (ed.). Svetozar Marković and Lјuben Karavelov in the Context of Slavic Literature and Culture, 157–164. Beograd: Institut za književnost i umetnost; Balkanološki institut SANU. [In Serbian]

Palavestra, P. (1992). The Balkan Orientation of Svetozar Marković and Ljuben Karavelov. In: N. Tasić (ed.). Svetozar Marković and Lјuben Karavelov in the Context of Slavic Literature and Culture, 9–15. Beograd: Institut za književnost i umetnost; Balkanološki institut SANU. [In Serbian]

Simeunović, D. (2000). New-century Political Ideas among Serbs. Book one. Beograd: Institut za političke studije, Istorijski arhiv Beograda. [In Serbian]

Stojković, A. (1992). Philosophical Materialism of Svetozar Marković and Ljuben Karavelov. In: N. Tasić (ed.). Svetozar Marković and Lјuben Karavelov in the Context of Slavic Literature and Culture, 40–52. Beograd: Institut za književnost i umetnost; Balkanološki institut SANU. [In Serbian]

Šuvaković, U. (2025). R. A. Reiss: Neutrality is not Possible in the Face of Crime. Novi Sad: Matica sprska, Arhiv Vojvodine; Beograd: Univerzitet u Beogradu – Fakultet za obrazovanje učitelja i vaspitača. https://doi.org/10.5281/zenodo.15053585 [In Serbian]

Tomić, M., Kesić, D. (2025). Eco-Marxism and the Politics of Natural Resource Extractivism: The Case of South America. Sociološki pregled, 59 (2), 529–557. doi: 10.5937/socpreg59-56439

Vuković, Đ. (2016). Internal freedom to independence: on the occasion of the 170th anniversary of the birth of Svetozar Marković. Politeia 6 (11), 9–26. DOI: 10.7251/POL1611009V [In Serbian]

Weber, M. (2013 [1922]). Economy and Society: an outline of interpretive sociology. Berkeley; Los Angeles; London: University of California Press.