Arhitektura kao interdisciplinarno polјe: ka novim modelima arhitektonske prakse

Davor Ereš; Jelena  Mitrović

doi:10.5937/a-u0-66769

Davor Ereš Institut za filozofiju i društevnu teoriju, Srbija https://orcid.org/0009-0004-9819-2246
Jelena Mitrović Univerzitet „Union–Nikola Tesla“ Beograd, Srbija https://orcid.org/0000-0003-0147-7719

DOI: https://doi.org/10.5937/a-u0-66769

Ključne reči: savremenost arhitekture, interdisciplinarnost, izložba, Bijenale arhitekture, Ranko Radović

Sažetak

Oslanjajući se na misao Ranka Radovića o nerazdvojivosti arhitektonske ideje i njene materijalizacije, tekst polazi od razumevanja arhitektonske prakse kao složenog, procesnog i interdisciplinarnog polјa. Kroz prikaz projekta Rasplitanje: Novi prostori, predstavlјenog na Venecijanskom bijenalu arhitekture 2025. godine, a u odnosu na kustoski okvir Karla Ratija (Carlo Ratti), arhitektura se razmatra kao otvoreni sistem odnosa, a ne kao konačan objekat. Metafora lavirinta i Arijadnine niti uspostavlјa se kao epistemološki i operativni model savremenosti arhitektonske prakse, u kojem se projektno težište pomera sa konačnosti rešenja ka orijentaciji unutar složenosti. Projekat Rasplitanje: Novi prostori integriše arhitekturu, dizajn, materijalnost vune i inženjerske pristupe, generišući kinetičku i adaptivnu formu koja reaguje na energetske i klimatske uslove sveta u stalnoj transformaciji, i to u odnosu na nužnost pomaka od mitigacije ka adaptaciji. Time arhitektonska praksa postaje polјe za oblikovanje promenlјivih odnosa između materijalnog, društvenog i ekološkog. Kroz kolektivno i interdisciplinarno delovanje, Rasplitanje: Novi prostori predlaže nove modalitete arhitektonskog mišlјenja i prakse u kontekstu današnjih globalnih izazova, afirmišući otvorenost, interdisciplinarnost i relacioni karakter arhitektonske prakse u vremenu.

Reference

Doob, P. R. 1990. The Idea of the Labyrinth: From Classical Antiquity through the Middle Ages. Ithaca, NY: Cornell University Press.

Ereš, D., Mitrović, J. 2025. Rasplitanje: energija – materijalnost – temporalnost, i uvek nova arhitektonska forma. U: Ereš, D., Mitrović, J. ur. 2025. Rasplitanje: novi prostori: katalog izložbe. Paviljon Republike Srbije, 19. Međunarodna izložba arhitekture - Bijenale u Veneciji: Inteligencija. Prirodna. Veštačka. Kolektivna. 10. maj – 23. novembar 2025. Beograd: Muzej primenjene umetnosti, 9–10 / Ereš, D., Mitrović, J. 2025. Unraveling: Energy – Materiality – Temporality, and the Ever-New Architectural Form. In: Ereš, D., Mitrović, J. eds. 2025. Unraveling: New Spaces: exhibition catalogue. Pavilion of the Republic of Serbia, 19th International Architecture Exhibition – La Biennale di Venezia: Intelligens. Natural. Artificial. Collective. 10 May – 23 November 2025. Belgrade: Museum of Applied Art, 25–26.

Hollier, Denis. 1993. Against Architecture: The Writings of Georges Bataille. Cambridge, MA: The MIT Press.

Hulten, K. G. Pontus. 1968. The Machine: As Seen at the End of the Mechanical Age. New York: The Museum of Modern Art.

Radović, R. 1985. Antologija kuća. Beograd: Građevinska knjiga.

Ratti, C. 2025a. A Time of Adaptation. In: Ratti, C. ed. 2025. Intelligens. Natural. Artificial. Collective. Catalogue of the 19th International Architecture Exhibition – La Biennale di Venezia. Venice/Milan: La Biennale di Venezia; Silvana Editoriale, 24–32.

Ratti, C. 2025b. Circular Economy Manifesto. In: Ratti, C. ed. 2025. Intelligens. Natural. Artificial. Collective. Catalogue of the 19th International Architecture Exhibition – La Biennale di Venezia. Venice/Milan: La Biennale di Venezia; Silvana Editoriale, 36–38.

Ratti, C. (ed.) 2025c. Intelligens. Natural. Artificial. Collective. Catalogue of the 19th International Architecture Exhibition – La Biennale di Venezia. Venice/Milan: La Biennale di Venezia; Silvana Editoriale.

Ratti, C., Picon A. 2023. Atlas of the Senseable City. New Haven, CT: Yale University Press.

Sennett, R. 2008. The Craftsman. New Haven, CT: Yale University Press.